Phản biện giống như 'đánh vào chỗ không'

Chia sẻ bài viết này

Góp ý về hiệu quả công tác phản biện xã hội của giới trí thức, ông Nguyễn An Lương, Chủ tịch Hội Khoa học kỹ thuật An toàn và vệ sinh lao động VN ví von "giống như đánh vào chỗ không" mà không nhận được hồi đáp.

Tại buổi tổng kết đánh giá hoạt động tư vấn, phản biện, giám định xã hội của Liên hiệp các Hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) sáng 10/12 ở Hà Nội, không ít nhà trí thức đã phàn nàn tình trạng phản biện ít có người nghe. Nhiều đề xuất được đưa ra để cải thiện tình hình trong giai đoạn tới.

Ai muốn góp cứ góp

Cầm trên tay tập tài liệu, ông Nguyễn An Lương kể lại chuyện vừa rồi hội của ông đã gửi một bản góp ý hơn chục trang cho một cơ quan lập pháp, đóng góp vào dự án luật. Nhưng rồi chờ mãi cũng không nhận được hồi đáp, dù chỉ là một tờ xác nhận "đã nhận được ý kiến".


Ông Nguyễn An Lương: Đề nghị có văn hóa trả lời

Ông Lương ví von, việc góp ý kiến nhiều khi trở thành "đánh vào chỗ không", chưa được trân trọng và ghi nhận. Trí thức không quản nề hà góp ý cho các chính sách xã hội cũng không mong phải được biết đến, nhưng theo ông Lương, đó là tập hợp trí tuệ, tâm huyết của không ít người. Nếu có tiếp thu hay không cũng cần một phản hồi tích cực cho thấy ý kiến đã đến đúng địa chỉ.

Vậy là, hiệu quả của các ý kiến tư vấn, phản biện không còn phụ thuộc vào chất lượng các đóng góp đó ra sao mà phần nhiều "phụ thuộc thiện chí, tấm lòng của người lắng nghe. Và có một sự thật là các cơ quan quản lý rất ngại nghe góp ý. Nhiều khi chúng ta ai muốn góp thì cứ góp thế thôi", ông Lương tâm tư. Thậm chí ngay cả khi đã chọn cách góp ý đúng mức, xác đáng nhất và dễ nghe nhất.

Một đề xuất của ông Lương được các đại biểu tán thành là phải hình thành "văn hóa trả lời" trong các cơ quan công quyền. Để những tư vấn, phản biện có đích đến.

Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam Trần Ngọc Hùng phân tích thêm, có một thực tế là nhiều người không thích nghe tư vấn phản biện, đặc biệt là những ý kiến trái chiều, cho là mất thời gian.

"Vì vậy họ cũng quên luôn yêu cầu tư vấn phản biện hoặc chỉ lấy ý kiến một cách hình thức... Thậm chí, một vài lần phản biện trái ý lập tức sẽ bị quên không yêu cầu nữa", ông Hùng cho hay.

Các nhà khoa học cũng dẫn nhiều ví dụ về trường hợp các chuyên gia đã dày công chuẩn bị tài liệu, hội thảo công phu, nhưng tư liệu đưa lên lại được trả lời là "vấn đề đã thông qua". Như vậy là đặt các nhà khoa học trước một việc đã rồi.

Giáo sư Chu Hảo kể lại chuyện từ 2004 đến nay, các tổ chức đã gửi ít nhất 4 bản kiến nghị về giáo dục nhưng tuyệt nhiên không nhận được câu trả lời nào. Ông Hảo cho rằng, cần có một thái độ ứng xử văn hóa hơn. Những ý kiến phản biện không theo đơn đặt hàng mà do các nhà trí thức tự đề xuất và gửi lên thì có thể không cần phải trả lời nhưng cần có sự tiếp thu.

Phó tổng thư ký VUSTA Phạm Bích San trong tổng kết 10 năm hoạt động phản biện của Liên hiệp hội cũng thừa nhận, cơ chế phản hồi giữa cơ quan nhận kết quả không rõ ràng nên nhiều khi đã không đánh giá được hiệu quả.

Nhiều tổ chức, doanh nghiệp do tác động của bệnh thành tích hoặc nhóm lợi ích nên đôi khi vẫn coi hoạt động phản biện là soi mói vào nội tình, không phải lúc nào cũng có thái độ cởi mở với kết quả nhận được.

Đặt hàng phải kèm... đặt tiền

Theo nhiều nhà khoa học, chừng nào vẫn luẩn quẩn chuyện nói ai nghe, nói có tiếp thu và tiếp thu đến đâu thì câu chuyện tư vấn, phản biện vẫn sẽ không có được kết quả như mong muốn. Vì thế, VUSTA cần sớm tìm giải pháp.


Ông Đặng Ngọc Dinh: Chủ động phát hiện đúng vấn đề, công khai trên truyền thông, tự nhiên người ta phải nghe

Nói như ông Đặng Ngọc Dinh, nên "mặc kệ" chuyện ai đó cần tiếp thu và cũng không nên "xin xỏ" ai, mà cách tốt nhất là các nhà khoa học hãy tự phát hiện, đề xuất vấn đề, công bố rộng rãi, công khai trên các phương tiện truyền thông, khi đó, hiệu ứng lan tỏa của nó sẽ khiến cho cơ quan công quyền sẽ phải để tâm chú ý. Quan trọng là phải luôn giữ được tinh thần ôn hòa, tích cực và cấp tiến.

Ông Dinh cũng dẫn lại nhiều ví dụ minh họa cho thành công của cách làm trên.

Không được lạc quan như ông Dinh, ông Nguyễn Ngọc Thu (Phó chủ tịch Hội khoa học tâm lý giáo dục VN) lại cho rằng, cần đề xuất cơ chế lấy ý kiến góp ý chính sách từ các nhà khoa học, chuyên gia là một điều khoản bắt buộc, như vậy mới có giá trị pháp lý. Đặc biệt trong bối cảnh các nhà khoa học đều cho rằng từng hiệp hội phải tự phát hiện, tự đề xuất vấn đề thay vì chỉ tư vấn, phản biện theo đơn đặt hàng.

Ông Lê Thanh Ba (Tổng hội Xây dựng) gợi ý, hoạt động tư vấn phải được xem như một loại dịch vụ. "Chỉ khi nào các tổ chức, cá nhân đặt hàng tư vấn phản biện có kèm theo đặt tiền thì mới tạo cơ sở ràng buộc là phải lắng nghe. Nếu như bây giờ vẫn sẽ là nói đến đâu thì nói, nghe được đến đâu thì nghe".

Một số đại biểu khác cho rằng, tư vấn phản biện phải kết hợp với nghệ thuật vận động chính sách thì mới mong có kết quả và mới mong đóng góp của chuyên gia được tiếp thu. Vận động chính sách phải được tiến hành tới cơ quan ở những cấp cao nhất. Các nhà khoa học cũng không nên thụ động chờ phản hồi và than thở là không có ai phản hồi mà phải có ý kiến đòi hỏi thích đáng.

Một số hoạt động tư vấn phản biện xã hội nổi bật của VUSTA 10 năm qua: Dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam, dự án xây nhà máy thủy điện Sơn La, dự án khai thác bô-xít, báo cáo về xây đập thủy điện Xayabury (Lào), chương trình xây nhà máy điện hạt nhân, quy hoạch chung Thủ đô...

Thời gian tới, nhu cầu xã hội đặt ra cho VUSTA hai hoạt động mới là tham mưu và vận động chính sách.

Bài và ảnh: Lê Nhung

Admin gửi hôm Chủ Nhật, 11/12/2011
Bạn đánh giá bài viết này thế nào?
Luật sư Lê Công Định

Open letter to UIA and IADL regarding to the case of Lawyer Le Cong Dinh

Chất lượng chất vấn và trả lời tại diễn đàn Quốc hội (I)

Ai nuôi Nhà nước?

Ai nuôi Nhà nước?

Dương Danh Huy và Lê Minh Phiếu: Bảo vệ vùng đặc quyền kinh tế và lãnh hải Tổ quốc

Từ Việt nam tới cảnh ngục tù ở Séc


Khách Hà Văn Nèo (khách viếng thăm) gửi lúc 11:23, 12/12/2011 - mã số 46894

Ở nhiều nước thì họ đưa phản biện vào nền giáo dục, nghĩa là họ dạy tư duy phản biện, có thế xã hội mới tiến lên được. Còn ở nước ta thì nền giáo dục áp đặt và giáo điều, kiêng kỵ phản biện, nghĩa là nền giáo dục áp đặt, thầy phán trò nghe. Sở dĩ có trường hợp này là do chính nhà nước đề ra nhiều chủ trương, chính sách trái chiều, vô lý chỉ nhằm đạt mục đích bảo vệ quyền lợi cho một nhóm người nên né tránh phản biện. Ai phản biện, nói ngược với đường lối chính sách còn bị kết tội. Khi có chủ trưng phản biện xã hội thì nhiều trí thức viết nhiều bài về lý thuyết phản biện, nêu lên vai trò, lợi ích của phản biện, nhưng lại tuyệt nhiên không phản biện về một vấn đề cụ thể nào. Chỉ có tìm thấy phản biện trên báo lề trái. Mặt khác cũng gặp trường hợp phản biện lung tung, phản biện thiếu tính khoa học và thực tiễn. Nếu để tình trạng áp đặt, thiếu phản biện thì dẫn đến tình trạng người dân như đàn cừu, ngoan ngoãn, xã hội ổn định đấy nhưng đất nước tụt hâu. Hiện nay tình trạng tụt hậu đã và đang xảy
ra. Ta tụt hậu ngay đối với những nước trong khu vực chứ chưa nói gì đến so sánh với thế giới. Phải dân chủ thì mới có phản biện. Khốn nỗi tất cả cấc nước CS đều không có dân chủ. Vậy muốn phản biện thì phải đòi dân chủ trước đã.

Phan Sơn (khách viếng thăm) gửi lúc 00:59, 12/12/2011 - mã số 46869

"Một số đại biểu khác cho rằng, tư vấn phản biện phải kết hợp với nghệ thuật vận động chính sách (think tanks) thì mới mong có kết quả và đóng góp của chuyên gia được tiếp thu. Vận động chính sách phải được tiến hành tới cơ quan (an ninh chính trị) ở những cấp cao nhất. Các nhà khoa học cũng không nên thụ động chờ phản hồi và than thở là không có ai phản hồi mà phải có ý kiến đòi hỏi thích đáng."

đánh vào chỗ không (khách viếng thăm) gửi lúc 23:18, 11/12/2011 - mã số 46857
Admin viết:
Bài này có lẽ dành cho những ai tin rằng có thể cải thiện các hệ thống con mà không cần thay đổi hệ thống chính trị ở Việt Nam :) Nếu hệ thống mẹ cứ ỳ ạch ngăn cản những cải cách, những ý kiến phản biện các quyết định của nó thì dù chúng ta có toàn người giỏi ở cấp Viện như bác Ngô Bảo Châu thì khoa học kỹ thuật cũng chả tiến được...

Thì tôi đã có comment với ví dụ bình dân là nếu trong nhà mình có nước thì phải tìm nguyên nhân.

Nếu nước chảy từ trên xuống thì phải bottom-up cho đến một hoặc nhiều nguồn của nó.
Nếu là nóc nhà dột, phải chữa dột. Nếu dột nhỏ thì sửa mái. Nếu dột nặng thì phải thay mái nhà nếu cần. Không thể chữa dột bằng cách lấy sô, lấy chậu hứng nước mưa được

Phản biện giống như 'đánh vào chỗ không' vì kẻ nhận được phản biện sẽ không có vấn đề gì nếu họ không chú ý đến phản biện !
Tại sao ? Bởi vì hắn không bị sức ép gì cả, không có cạnh tranh, không có đe dọa, không có chế tài, ... Ngang với hắn hoặc trên hắn không có ai dùng sức ép với hắn và quan trọng hơn cả là ý kiến của dân (lá phiếu) chả làm hắn rụng cái lông chân nào. Hắn chỉ cần làm theo chỉ đạo của đảng ủy mà thôi .

Cái nút thắt cuối cùng vẫn là việc đảng lãnh đạo tuyệt đối nhưng lại không kiểm soát được, không có chức năng nào rõ rệt cả.
Ví dụ ư ? Vinashin, TT Dũng chỉ đạo nhưng không kiểm soát được

Mọi việc y như giao thông công cộng ...

Admin gửi lúc 22:34, 11/12/2011 - mã số 46854

Bài này có lẽ dành cho những ai tin rằng có thể cải thiện các hệ thống con mà không cần thay đổi hệ thống chính trị ở Việt Nam :) Nếu hệ thống mẹ cứ ỳ ạch ngăn cản những cải cách, những ý kiến phản biện các quyết định của nó thì dù chúng ta có toàn người giỏi ở cấp Viện như bác Ngô Bảo Châu thì khoa học kỹ thuật cũng chả tiến được...

Gửi phản hồi mới (xin gõ tiếng Việt có dấu và tuân thủ Nguyên tắc Dân Luận để được chấp nhận)

Bạn có thể bịa một địa chỉ email bất kỳ, ví dụ test@gmail.com. Thông tin này sẽ không xuất hiện công khai khi phản hồi được đăng.
  • Bạn có thể sử dụng các thẻ BBCode trong bài. Các địa chỉ URL sẽ được tự động chuyển thành liên kết.
  • Bạn có thể trích bài của người khác bằng thẻ [quote], ví dụ: [quote]Nội dung muốn trích dẫn[/quote]
  • Bạn có thể sử dụng những thẻ HTML sau: <a> <em> <strong> <ins> <b> <i> <u> <br> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <h1> <h2> <h3> <h4> <h5> <table> <tbody> <td> <tr> <pre> <img> <div> <span> <object> <hr> <center> <font> <blockquote> <strike> <embed> <param> <del> <ins> <sub> <sup>
  • Bạn có thể chèn video vào bài viết bằng thẻ [video:địa_chỉ_url_của_video]
  • Cách dòng và cách đoạn sẽ được tự động chuyển thành xuống dòng.

Nhấn vào đây để biết thêm chi tiết về cách định dạng bài viết...

To prevent automated spam submissions leave this field empty.
CAPTCHA
Bạn bắt buộc phải trả lời câu hỏi kiểm tra dưới đây. Nó giúp chúng tôi nhằm lọc bỏ các nội dung spam do robot tự động thực hiện.
1 + 0 =
Giải bài toán đơn giản này và nhập kết quả vào ô phía trên. Ví dụ, nếu thấy 1+3, thì hãy nhập 4.

Suy ngẫm

Chức năng của công dân là giữ cho chính quyền khỏi rơi vào sai lầm!

— Robert H. Jackson, Phó chánh án Tòa án Tối cao Hợp chúng quốc

Mới Mới Mới

Thống kê truy cập

Hiện có 1 thành viên440 khách truy cập.

Thành viên online

Admin

Kỷ lục: Có 4638 người ghé thăm vào 15-05-2014 lúc 09h47.

Độc giả Dân Luận từ đâu đến?

Locations of visitors to this page

Quỹ Dân Luận

Hãy bấm để ủng hộ tài chính cho Dân Luận. Thu chi quỹ Dân Luận được công bố công khai tại đây!